Met Hiernogmaals schrijft Harm Hakkoer een beschouwende en gelaagde roman over liefde, verlies, familiebanden en de vraag hoe een mensenleven gevormd wordt door gemaakte én niet-gemaakte keuzes. Het verhaal ontvouwt zich rondom Dante, Marijke, Beatrice en Elisa, personages wier levens over tientallen jaren met elkaar verweven raken. De roman beweegt zich tussen Nederland en Zuid-Afrika en verkent thema’s als afkomst, identiteit, sterfelijkheid en verzoening.
Wat direct opvalt, is de rustige, bijna rituele verteltoon. Hakkoer neemt de tijd voor zijn personages en hun onderlinge relaties. De scènes rond het overlijden van Dante behoren tot de sterkste passages van de roman. Zonder sentimentaliteit, maar met grote gevoeligheid beschrijft hij hoe afscheid, liefde en herinnering samenkomen. Ook de daaropvolgende rituelen krijgen een overtuigende menselijke en spirituele lading.
Een van de centrale thema’s van Hiernogmaals is het “wat als”. De Zuid-Afrikaanse uitdrukking wat sou kon gewees hetfungeert daarbij als een terugkerend motief. Wat zou er zijn gebeurd als andere keuzes waren gemaakt? Wat blijft er over van gemiste kansen, verloren liefdes en alternatieve levenspaden? Hakkoer laat zien dat zulke vragen niet leiden tot eenvoudige antwoorden, maar wel tot zelfinzicht en verzoening.
Stilistisch kiest de auteur voor een reflectieve aanpak. Dialogen worden afgewisseld met filosofische beschouwingen, herinneringen en observaties. Soms vertraagt het verhaal hierdoor, maar daar staat tegenover dat de roman een grote emotionele diepgang bereikt. Vooral de verbinding tussen persoonlijke geschiedenis en universele levensvragen maakt indruk.
Hiernogmaals is geen roman die drijft op spanning of plotwendingen. Het is een boek dat uitnodigt tot nadenken over familie, liefde, verlies en de manier waarop verleden en toekomst elkaar raken. Zoals de roman zelf suggereert: op de omtrek van een cirkel vallen begin en einde samen. In die gedachte schuilt de kracht van dit ingetogen en ambitieuze werk.Matthijs Linde